فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٥٦٥ - ١ فارابى(٢٦٠ ـ ٣٣٩هـ)

مشاهير فلاسفه از قرن چهارم

١. فارابى(٢٦٠ ـ٣٣٩هـ)

وى محمد بن طرخان، يا محمد بن احمد بن طرخان، حكيمى والامقام مكنى به ابونصر معروف به فارابى و از بزرگان فلاسفه قرن چهارم و معاصر با «آل بويه» بوده است. پايه آگاهى او از فلسفه يونان تا جايى بود كه در مقابل ارسطو كه معلّم اوّل خوانده مى شود، او را به عنوان معلم ثانى شناختند. ابن سينا با آن همه جلالت علمى از كتابهاى وى بيشترين بهره برده و در آثار خود، از انوار علمى او اقتباس نموده است.

فارابى نخست در زادگاه خود به نام فاراب، علوم ابتدايى را فرا گرفت و پس از انتقال به ايران، زبان فارسى و ديگر زبانها را آموخت. آنگاه به بغداد رفت و به زبان عربى تسلط كامل پيدا كرد. علم منطق را از ابوبشر كه در آن علم، يگانه زمان خود بود، آموخت. بيشتر با صاحب بن عباد و شيعيان بغداد نشست و برخاست داشت، سپس وى به حرّان رفت و در حوزه درس يوحنا خيران، حكيم نصرانى به تكميل آن پرداخت و باز به بغداد بازگشت، و به تحصيل رياضيات و فنون حكمت مشغول شد و تمام كتابهاى ارسطو را تتبّع كرد و آنى از مطالعه غفلت ننمود. و در استخراج معانى و اطلاع بر مطالب، مهارت بسزايى داشت.

او آثارى از خود به يادگار نهاده كه تعداد آنان به چهل و چهار مى رسد و برخى را نام مى بريم: